Bodem­warmtepomp of lucht-water: rendement in de winter, koelen en prijs

Een bodemwarmtepomp haalt warmte uit een bron van zo'n 12 graden, een lucht-waterwarmtepomp uit de buitenlucht. Op de productkaarten van één fabrikant liggen ze in een gemiddeld klimaat dicht bij elkaar; in een koud klimaat zakt lucht flink en blijft bodem gelijk. Daar staat tegenover dat bodem ongeveer €30.000 kost en lucht ongeveer €12.000.^{MCNIBE-bodemNIBE-luchtMC-soorten}

Bodem of lucht is de grootste keuze bij een volledig elektrische warmtepomp. Vaak hoor je dat bodem "veel zuiniger" is. Dat klopt, maar het hangt af van welk weer je bekijkt. Op deze pagina leggen we twee officiële productkaarten naast elkaar, van één fabrikant: een bodem-watermodel en een lucht-watermodel. Daarna kijken we naar koelen, ruimte, geluid en prijs. We geven geen koopadvies per merk; de twee modellen zijn gekozen omdat ze van dezelfde fabrikant zijn en hun kaarten openbaar zijn.

Waarom bodem in de winter beter presteert

Diep in de bodem is het altijd zo'n 12 graden. Bij koud weer verandert die temperatuur nauwelijks, dus de warmtepomp hoeft minder hard te werken. Een bodemwarmtepomp verbruikt daardoor minder energie dan een warmtepomp met buitenunit.^MC Milieu Centraal zegt ook dat het rendement hoger is, omdat de bodem in de winter minder afkoelt dan de buitenlucht.^MC-soorten Een getal geeft Milieu Centraal niet. Daarvoor kijken we naar het energielabel.

Twee productkaarten naast elkaar

Elke warmtepomp heeft een productkaart volgens de Europese regels voor het energielabel. Daarop staat het seizoensrendement voor ruimteverwarming, ηs, in procenten. Hoger is zuiniger. De kaart geeft dat getal voor drie klimaten: koud, gemiddeld en warm. Het gemiddelde klimaat is het getal dat je meestal ziet; het koude klimaat laat zien wat er gebeurt als het lang en hard vriest.

In een gemiddeld klimaat scheelt het weinig: 200% voor bodem, 196% voor lucht.^{NIBE-bodemNIBE-lucht} In een koud klimaat is het verschil groot: bodem gaat zelfs iets omhoog naar 211%, lucht zakt naar 161%.^{NIBE-bodemNIBE-lucht} In een warm klimaat is het omgekeerd: daar haalt lucht 250% en bodem 201%. Dat laatste speelt in Nederland weinig, want verwarmen doe je vooral als het koud is.

Bij 55 graden

Heeft je huis radiatoren die een hogere watertemperatuur nodig hebben, dan telt de kolom van 55 °C. Daar is het beeld hetzelfde, op een lager niveau. Bodem: 157% in een koud klimaat, 150% in een gemiddeld klimaat. Lucht: 123% in een koud klimaat, 146% in een gemiddeld klimaat.^{NIBE-bodemNIBE-lucht} Voor allebei geldt: hoe lager de watertemperatuur, hoe zuiniger.

Let op: dit zijn twee modellen van één fabrikant, geen gemiddelde van alle warmtepompen. Ze zijn ook niet gelijk: het bodemmodel is 6 kW met een kaart uit 2020, het luchtmodel 8 kW met een kaart uit 2025. Zie het als een voorbeeld van het patroon, niet als een uitslag per merk. Wil je zelf modellen vergelijken, gebruik dan steeds hetzelfde klimaat, dezelfde temperatuur en een vergelijkbaar vermogen.

Koelen in de zomer

Hier heeft bodem een voordeel dat lucht niet heeft. Met een bodembron kun je passief koelen. Dan draaien alleen de pomp van het cv-water en de pomp van de bron; de compressor staat uit.^MC De warmte uit je huis gaat de bodem in en wordt daar opgeslagen voor de winter.^MC-soorten Vloerverwarming en convectoren zijn daarvoor geschikt, radiatoren minder.^MC

Verwacht geen airco. Passief koelen haalt de scherpe randjes van een warme dag af, via een koele vloer. Wie een slaapkamer echt koud wil, heeft daar meer voor nodig.

Ruimte en geluid

Een bodemwarmtepomp heeft geen buitenunit. De bron maakt geen geluid en is na de aanleg niet te zien.^MC-soorten Op de productkaart van het bodemmodel staat bij geluid buiten dan ook geen waarde; binnen is het 42 dB.^NIBE-bodem Voor een rijtjeshuis met een kleine tuin en buren dichtbij is dat een echt verschil.

Daar staat tegenover dat je ruimte nodig hebt voor de aanleg. De tuin moet groot genoeg zijn voor de bron en goed bereikbaar voor de boorwagen.^MC-soorten Binnen staat een unit zo groot als een grote koelkast, op de plek van de cv-ketel.^MC-soorten

Prijs

Hier wint lucht. Milieu Centraal noemt ongeveer €30.000 voor bodem en ongeveer €12.000 voor lucht-water, volledig elektrisch.^MC-soorten Volgens dezelfde pagina is de subsidie €4.425 voor bodem en €3.025 voor lucht.^MC-soorten De bron gaat wel langer mee dan een buitenunit.^MC Hoe de kosten van bodem zijn opgebouwd, lees je in kosten van een bodemwarmtepomp.

Zelf twee offertes vergelijken

Heb je een offerte voor bodem en een voor lucht, leg ze dan zo naast elkaar:

1. Vraag bij allebei de productkaart van het energielabel op. Vergelijk ηs bij dezelfde aanvoertemperatuur, en kijk naar zowel het gemiddelde als het koude klimaat.
2. Zoek beide typenummers op in de meldcodelijst van RVO. Bodem valt daar onder grond-water, lucht onder lucht-water. Milieu Centraal rekent met €4.425 subsidie voor bodem en €3.025 voor lucht.^MC-soorten
3. Zet de prijs na subsidie naast de jaren dat je in het huis blijft. Bedenk dat de bron langer meegaat dan een buitenunit.^MC
4. Wil je koelen, vraag dan bij de bodemofferte of passief koelen erin zit en of je afgifte daarvoor geschikt is.^MC

Samengevat

• Kies je voor bodem, dan betaal je meer, maar heb je een stabiel rendement in de winter, kun je zuinig koelen en heb je geen buitenunit.
• Kies je voor lucht, dan betaal je minder en heb je geen boring nodig, maar zakt het rendement als het vriest en staat er een unit buiten.
• In beide gevallen moet je huis redelijk tot goed geïsoleerd zijn en op lage temperatuur kunnen verwarmen.^MC-soorten Lees bodemwarmtepomp in een bestaande woning.

Meer vergelijkingen staan in de gids bodem of lucht.

Veelgestelde vragen

Is een bodemwarmtepomp zuiniger dan een lucht-waterwarmtepomp?

Ja, vooral in de winter. Op de twee productkaarten is het verschil in een gemiddeld klimaat klein (200% tegen 196%), in een koud klimaat groot (211% tegen 161%).

Kun je met een bodemwarmtepomp koelen?

Ja, passief: alleen de pompen draaien, de compressor staat uit. Het werkt het best met vloerverwarming of convectoren (Milieu Centraal).

Maakt een bodemwarmtepomp geluid?

Er is geen buitenunit en de bron maakt geen geluid. De binnenunit staat op de plek van de cv-ketel.