Bron boren voor een bodem­warmtepomp: hoe diep, hoe breed en wat je ziet

Voor een bodemwarmtepomp boort een erkend bedrijf één of meer gaten van 13 cm doorsnee, tientallen meters diep. Milieu Centraal noemt 80 meter als voorbeeld. In het gat komt een gesloten lus waar vloeistof doorheen stroomt; na afloop zie je in je tuin alleen nog de plek waar de buizen de grond in gaan.^MCMC-soorten

De bron is het deel van een bodemwarmtepomp dat je na de aanleg nooit meer ziet. Toch bepaalt hij voor een groot deel de prijs, de regels en het rendement. Op deze pagina lees je wat een bron is, hoe diep hij gaat, wat er gebeurt op de dag dat er geboord wordt en wat je daarna nog in je tuin terugvindt.

Wat is een bron?

Een bron is een warmtewisselaar in de bodem. Bij de gewone bodemwarmtepomp voor een woning is dat een gesloten systeem: een buis in de vorm van een lus, gevuld met een vloeistof die rondgepompt wordt. Die vloeistof komt niet in contact met het grondwater.^IPLO Onderweg neemt hij warmte op uit de bodem en geeft die af aan de warmtepomp in huis.

Waarom de bodem? Diep in de grond is het altijd zo'n 12 graden, zomer en winter.^MC Buitenlucht is in januari veel kouder. Een warmtepomp die uit een bron van 12 graden haalt, hoeft in de winter minder hard te werken dan een buitenunit die uit lucht van rond het vriespunt haalt. Daardoor verbruikt een bodemwarmtepomp minder energie.^MC

Vaste begrippen

• Gesloten bodemenergiesysteem: een lus in de bodem waar een circulatievloeistof door stroomt, zonder contact met grondwater. Dit is de bron van een gewone bodemwarmtepomp.^IPLO
• Open bodemenergiesysteem: een systeem dat grondwater oppompt en weer terugbrengt. Daar is een omgevingsvergunning voor nodig, en de provincie beslist.^IPLO-3.2.6 Dat is de water-waterwarmtepomp in de strikte zin.
• Bodemzijdig vermogen: hoeveel warmte de bron uit de bodem haalt. Het staat in de melding bij de gemeente.^IPLO
• Circulatievloeistof: de vloeistof in de lus. Die mag niet kouder worden dan -3 °C en niet warmer dan 30 °C.^IPLO-regels

Hoe diep moet je boren?

Milieu Centraal spreekt van tientallen meters en noemt 80 meter als voorbeeld.^MCMC-soorten Een vast getal voor jouw huis bestaat niet. De diepte en het aantal boringen volgen uit hoeveel warmte je huis nodig heeft. Dat staat ook in de melding: het bodemzijdig vermogen en de warmte- en koudebehoefte die het systeem dekt, naast de einddiepte en de lengte van de lussen.^IPLO

Twee dingen maken de bron groter of kleiner. Een groter of minder goed geïsoleerd huis vraagt meer warmte, dus meer meters lus. En als de bron in de zomer ook koelt, gaat er warmte terug de grond in. Dan moet de bodem die warmte ook kwijt kunnen. Een ontwerper rekent dat uit. Dat moet een erkend bedrijf zijn.^IPLO-regels

De dag dat er geboord wordt

Voor de boring komt er een kleine boorwagen in je tuin. Milieu Centraal noemt twee dingen die je vooraf moet regelen: er moet genoeg ruimte zijn voor de bron, en de plek moet goed bereikbaar zijn voor de aanleg.^MC-soorten Bij een rijtjeshuis met alleen een achterom is dat de eerste vraag aan de installateur. Kan de wagen erdoor, of moet er een schutting of heg weg?

Reken op rommel. Milieu Centraal noemt dat zelf als reden dat bodemwarmtepompen vaker in nieuwbouw komen: de aanleg is niet altijd mogelijk en er kan rommel in de tuin ontstaan.^MC-soorten Spreek af wie de tuin herstelt en wat er met de grond en het water uit de boring gebeurt.

Het werk zelf is verdeeld in drie stukken, elk met een eigen erkenning. Het ondergrondse deel valt onder BRL SIKB 11000, het mechanisch boren onder BRL SIKB 2100 en het bovengrondse deel onder BRL InstallQ 6000-21.^IPLO-regels Vraag bij de offerte welke bedrijven welk deel doen. Hun namen moeten ook bij de gemeente bekend zijn voordat er wordt begonnen.^IPLO

Wat je daarna nog ziet

Bijna niets. Na de aanleg is alleen het oppervlak zichtbaar waar de buizen de grond in gaan. De bron maakt geen geluid en is niet te zien of te horen.^MC-soorten Binnen staat de warmtepomp op de plek van de oude cv-ketel. Die is ongeveer zo groot als een grote koelkast.^MC-soorten Een buitenunit tegen de gevel is er niet.

De bron gaat langer mee dan een buitenunit van een luchtwarmtepomp.^MC Stop je er ooit mee, dan gelden er regels voor het buiten gebruik stellen. De vloeistof moet eruit, het gat wordt opgevuld zodat de afsluitende lagen in de bodem dicht blijven, en het ondergrondse deel gaat eruit tot de eerste afsluitende laag, met een maximum van 10 meter onder het maaiveld.^IPLO-regels Dat meld je minstens 4 weken van tevoren.^IPLO

Je buren en hun bron

In een straat met meer bodemwarmtepompen kunnen bronnen elkaar beïnvloeden. Dat heet interferentie. Wie een bron aanlegt, moet negatieve interferentie met systemen in de buurt voorkomen.^IPLO-regels In de melding staat daarom het berekende temperatuureffect op bodemenergiesystemen in de omgeving.^IPLO Hoe die melding verder werkt, lees je in melding of vergunning.

Meer over de bron, met open en gesloten systemen naast elkaar, staat in de gids de bron. Wat de bron kost, lees je in kosten van een bodemwarmtepomp.

Veelgestelde vragen

Hoe diep is de bron van een bodemwarmtepomp?

Tientallen meters. Milieu Centraal noemt 80 meter als voorbeeld; de juiste diepte volgt uit het ontwerp voor jouw huis.

Hoe breed is het boorgat?

Milieu Centraal noemt gaten van 13 cm doorsnee.

Maakt de bron geluid?

Nee. De bron is na de aanleg niet te zien of te horen (Milieu Centraal).

Mag iedereen een bron boren?

Nee. Ontwerp, boren en aanleg doet een bedrijf met een erkenning, zoals BRL SIKB 11000 voor het ondergrondse deel (Bal, art. 4.1142).