Bodem­warmtepomp melden of vergunning aanvragen: zo werkt het Omgevingsloket

Voor de bron van een gewone bodemwarmtepomp heb je meestal geen vergunning nodig, wel een melding. Die doe je minstens 4 weken voor de start bij de gemeente, via het Omgevingsloket. Een vergunning is nodig bij een open systeem dat grondwater oppompt, en soms door lokale regels of in een beschermd gebied.^{IPLOOFGVIPLO-3.2.6}

De regels voor een bodemwarmtepomp staan sinds de Omgevingswet in het Besluit activiteiten leefomgeving, kortweg Bal. Daar heet de bron een bodemenergiesysteem. Op deze pagina lees je welke regel voor jou geldt, wat er in de melding staat, wie hem indient en wanneer het toch een vergunning wordt. Alles volgens het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) van het Rijk, gelezen op 15 oktober 2026.

Melding of vergunning?

Het hangt af van het soort bron.

Bij een gesloten systeem stroomt een vloeistof door een lus in de bodem, zonder contact met het grondwater. Dat is de bron van vrijwel elke bodemwarmtepomp bij een woning. Het is verboden daarmee te beginnen zonder het minstens 4 weken van tevoren te melden.^IPLO De gemeente is het bevoegd gezag.^IPLO-3.2.6 Gesloten systemen zijn ook bij woningen meldingplichtig, en de melding dien je in via het Omgevingsloket.^OFGV

Een open systeem pompt grondwater op en brengt het weer terug. Daarvoor is een omgevingsvergunning nodig, en de provincie beslist.^IPLO-3.2.6 Dit is de water-waterwarmtepomp in de strikte zin. Bij een woning kom je hem weinig tegen, maar sommige aanbieders gebruiken het woord water-water ook voor een gewone gesloten bron. Vraag dus altijd: gesloten lus of grondwater?

Wat er in de melding staat

Een melding is meer dan een formulier met je adres. Volgens IPLO staan erin:^IPLO

• een plattegrond en situatietekening op schaal 1:1000, met de lussen en het middelpunt;
• de einddiepte van de lussen in meters onder het maaiveld, en hun lengte;
• de coördinaten van de lussen en het middelpunt;
• het berekende temperatuureffect op andere bodemenergiesystemen in de omgeving;
• het bodemzijdig vermogen en de warmte- en koudebehoefte die het systeem dekt.

Voor de start geef je daarnaast door wie het ontwerp maakt, wie installeert en wie boort, wanneer elk deel begint, welke circulatievloeistof erin gaat en welk rendement het systeem naar verwachting haalt. Dat rendement heet de SPF.^IPLO Verandert er iets aan die gegevens, dan geef je dat direct door. Wijkt de uitvoering af van de melding, dan meld je dat ook minstens 4 weken vooraf.^IPLO

Wie doet de melding?

IPLO spreekt van de initiatiefnemer: jij, als je de bron laat aanleggen.^IPLO-regels In de praktijk vult het installatiebedrijf de technische gegevens in, want die komen uit zijn ontwerp. Spreek in de offerte af wie de melding indient en vraag om een kopie. Zonder melding mag er niet worden begonnen.^IPLO

Lokale regels: kijk ook naar je gemeente

De landelijke regel is een melding. Een gemeente kan daar met eigen beleid meer van maken. Een voorbeeld: Hilversum maakt bodemlussen vergunningplichtig.^OFGV Bekijk daarom ook de regels van je eigen gemeente. In het Omgevingsloket staan lokale regels op de kaart.^IPLO-3.2.6

Ook buren tellen mee. Wie een bron aanlegt, moet negatieve interferentie met andere bodemenergiesystemen in de buurt voorkomen.^IPLO-regels Voor kleine verticale systemen bestaat daarvoor een rekentool, de ITGBES, zolang je situatie binnen de grenzen van die tool past.^IPLO-regels

Beschermd grondwater: hier kan het niet altijd

Provincies wijzen gebieden aan waar het grondwater beschermd is, omdat er drinkwater wordt gewonnen. Die gebieden heten waterwingebieden, grondwaterbeschermingsgebieden of boringsvrije zones.^{IPLO-grondwater} In een waterwingebied zijn alleen activiteiten voor de waterwinning toegestaan. Een grondwaterbeschermingsgebied is een bufferzone eromheen; daar kan de provincie extra regels stellen voor het aanleggen en gebruiken van bodemenergiesystemen. In een boringsvrije zone kan het verboden zijn om dieper te graven dan een bepaalde diepte.^{IPLO-grondwater}

Welke regels gelden, staat in de omgevingsverordening van je provincie.^{IPLO-grondwater} Woon je in de buurt van een waterwinning, laat dit dan als eerste uitzoeken, nog voor je offertes vraagt.

Wie mag boren

Alleen een bedrijf met een erkenning mag een gesloten bodemenergiesysteem ontwerpen en aanleggen. Voor het bovengrondse deel is dat BRL InstallQ 6000-21, voor het ondergrondse deel BRL SIKB 11000, en voor het mechanisch boren BRL SIKB 2100.^IPLO-regels Vraag naar die erkenningen voordat je tekent.

De tijdlijn van idee tot boring

1. Eerst de plek. Zoek uit of je huis in een grondwaterbeschermingsgebied of boringsvrije zone ligt, en wat je gemeente over bodemlussen zegt.^{IPLO-grondwaterOFGV}
2. Dan het ontwerp. Een erkend bedrijf rekent de bron uit, met de diepte, de lengte van de lussen en het effect op bronnen in de buurt.^{IPLO-regelsIPLO}
3. Dan de melding. Minstens 4 weken voor de start, via het Omgevingsloket.^IPLOOFGV
4. Dan pas boren. Verandert er onderweg iets aan het ontwerp of de bedrijven, dan geef je dat door.^IPLO

Plan dus ruim. Wie in het voorjaar wil boren, regelt het ontwerp en de melding in de winter.

Als je stopt

Ook het einde heeft regels. Minstens 4 weken voor je stopt, meld je hoe het systeem buiten gebruik gaat en welk bedrijf dat doet.^IPLO De vloeistof moet eruit, het gat wordt opgevuld en het ondergrondse deel gaat eruit tot de eerste afsluitende laag, tot maximaal 10 meter onder het maaiveld.^IPLO-regels

Alle regels op een rij staan in de gids melding en regels. Hoe een bron wordt geboord, lees je in een bron boren.

Veelgestelde vragen

Heb je een vergunning nodig voor een bodemwarmtepomp?

Voor een gesloten lus meestal niet, wel een melding bij de gemeente, minstens 4 weken voor de start (IPLO). Lokale regels kunnen strenger zijn.

Waar doe je de melding?

Via het Omgevingsloket. De gemeente behandelt hem.

Wanneer is een vergunning wel nodig?

Bij een open systeem dat grondwater oppompt (vergunning van de provincie), en als je gemeente of provincie dat met eigen regels vraagt.

Kan ik bezwaar maken tegen de bron van de buren?

Een melding is geen vergunning. Wel moet wie een bron aanlegt negatieve interferentie met bronnen in de buurt voorkomen (Bal, art. 4.1139).